Tekneyi Uzaktan İzleme: Sensörler, GSM Alarm ve Victron VRM

Tekneyi uzaktan izleme, marinada ya da çekek yerinde bekleyen yatınızın akü gerilimini, sintine seviyesini, kara elektriği durumunu ve iç sıcaklığını telefondan görmenizi sağlar. Doğru kurulduğunda bir sorunu, akü tamamen boşalmadan veya sintine taşmadan önce fark ettirir. Bu yazıda sensör seçimini, basit GSM alarm çözümleri ile Victron VRM tabanlı sistemler arasındaki farkı ve kurulumda dikkat edilmesi gerekenleri ele alıyoruz.

Neyi izlemek gerekir?

Her teknede izlenmesi gereken değerler benzerdir; fark, eşiklerin ve önceliklerin tekneye göre ayarlanmasıdır. Aşağıdaki tablo tipik bir motoryat veya yelkenli için başlangıç noktasıdır:

Sintine şamandıra şalteri ve pompa takibi özellikle önemlidir; pompanın sık çalışması, bir sızıntının erken işaretidir. Bu konuyu sintine pompası ve alarm sistemleri yazımızda ayrıntılı işledik.

İki yaklaşım: GSM alarm ünitesi ve GX + VRM

Basit GSM alarm ünitesi

SIM kart takılan kompakt alarm modülleri birkaç dijital giriş ve sıcaklık sensörüyle çalışır. Bir giriş tetiklendiğinde SMS gönderir veya arama yapar. Avantajları düşük tüketim, basit kurulum ve internet gerektirmemesidir. Sınırlaması ise ayrıntılı veri, geçmiş kayıt ve grafik sunmamasıdır: "akü düşük" mesajını alırsınız ama neden düştüğünü göremezsiniz.

Victron GX cihazı ve VRM portalı

Victron Energy ekosisteminde Cerbo GX gibi bir GX cihazı, akü monitörü, inverter/şarj cihazı, MPPT solar şarj kontrolcüsü ve diğer bileşenlerden veri toplar ve internet bağlantısı üzerinden VRM portalına gönderir. VRM üzerinden şunları yapabilirsiniz:

• Akü gerilimi, akım, SoC, solar üretim ve AC giriş durumunu canlı ve geçmişe dönük izlemek,
• Belirlenen eşiklere göre e-posta ve uygulama bildirimleri almak,
• Remote Console ile GX ekranını uzaktan görüntülemek ve ayar yapmak,
• Aylık ve günlük enerji raporlarıyla tüketim alışkanlığını analiz etmek.

GX cihazları modele göre dijital, tank ve sıcaklık girişleri sunar; desteklenen kablosuz sıcaklık sensörleri de sisteme eklenebilir. Ayrıca GX cihazı NMEA 2000 ağına bağlanarak akü ve enerji verilerini çok fonksiyonlu ekranlara aktarabilir; ağ kurallarını NMEA 2000 kurulum rehberimizde anlattık.

Pratikte birçok yatta iki yaklaşım birlikte kullanılır: VRM ayrıntılı analiz sağlar, bağımsız bir GSM alarm ünitesi ise kritik sintine alarmı için yedek hat olur.

İnternet bağlantısı: sistemin zayıf halkası

Uzaktan izleme, bağlantı kadar güvenilirdir. Marina Wi-Fi'ı çoğu zaman sezon yoğunluğunda yavaşlar veya kesilir. Önerdiğimiz düzen:

1. Veri hatlı bir 4G/5G router veya GX'e uygun LTE modem ana bağlantı olsun.
2. Dış antenle sinyal gücü artırılsın; çelik veya karbon gövdede bu fark belirgindir.
3. Router ve GX cihazı DC ile beslensin; inverter kapandığında bağlantı kopmamalıdır.
4. SIM kartın veri paketi ve yurt dışı dolaşım ayarları seyir bölgesine göre kontrol edilsin.

Router seçimi ve anten yerleşimi konusunda teknede internet ve Starlink kurulumu yazımız yol gösterici olacaktır.

Güç beslemesi ve tüketim

İzleme sistemi, tekne boşken ve ana şalterler kapalıyken de çalışmak zorundadır. Bu nedenle genellikle ana şalterden önce, kendi sigortasıyla korunan ayrı bir devreden beslenir. ABYC ve ISO 13297 gibi standartlar sintine pompası ve alarm gibi belirli devrelerin bu şekilde bağlanmasına izin verir; ancak her durumda devrenin kaynağa yakın sigortalanması şarttır.

GX cihazı ve 4G router birlikte tipik olarak birkaç watt ile 10 W arasında sürekli tüketim yapar. 12 V sistemde 6 W'lık sürekli yük günde yaklaşık 12 Ah demektir. Kara elektriği olmayan bir teknede bu yük bir hafta içinde ciddi bir kapasite eder. Güneş paneli katkısı yoksa, düşük gerilimde router'ı kapatıp yalnızca GSM alarmını açık bırakan bir düzen mantıklıdır.

Sık yapılan hatalar

Sahada en çok karşılaştığımız hatalar, sistemin var olduğu halde işe yaramamasına yol açanlardır:

• Gerilimi şarj durumu sanmak: Kurşun asit akülerde gerilim, yük ve şarj sırasında yanıltıcıdır. LiFePO4 akülerde ise gerilim eğrisi o kadar düzdür ki %20 ile %90 arasında birkaç yüz milivolt fark görülür. Doğru alarm için şönt ölçümü gerekir.
• Yüksek su alarmını pompa şamandırasına bağlamak: Şamandıra arızalanırsa hem pompa hem alarm aynı anda devre dışı kalır. Alarm her zaman ayrı ve daha yüksekte bir şaltere bağlanmalıdır.
• Kara elektriği alarmını atlamak: Marinada fişin çıkması veya kaçak akım korumasının atması sık yaşanır. Şarj cihazı durur, buzdolabı birkaç gün içinde aküyü boşaltır.
• Bildirimi tek kişiye yönlendirmek: Tekne sahibi yurt dışındayken gelen alarm kimseye ulaşmayabilir. Kaptan, marina personeli veya servis ekibi de bildirim listesinde olmalıdır.
• Uzaktan yazılım güncellemesi: İnverter veya GX yazılımını teknede kimse yokken güncellemek, sorun çıkarsa sistemi erişilemez bırakabilir. Güncellemeler mümkünse teknede yapılmalıdır.

Kurulum adımları

1. İhtiyaç analizi: Tekne ne kadar süre boş kalıyor, kara elektriği var mı, hangi riskler öncelikli?
2. Akü ölçümünü doğru yapın: Gerilim tek başına yeterli değildir; şönt tipli bir akü monitörü (SmartShunt gibi) SoC ve akımı doğru verir.
3. Sensörleri yerleştirin: Yüksek su şalterini pompa şamandırasından daha yükseğe, sıcaklık sensörünü doğrudan güneş almayan bir yere monte edin.
4. Bağlantıyı kurun: Router, anten, SIM ve GX cihazını DC hattan besleyin.
5. Alarm eşiklerini ayarlayın: Çok hassas eşik sahte alarm üretir, çok geniş eşik geç uyarır. İlk iki hafta verileri izleyip eşikleri ince ayarlayın.
6. Test edin: Kara elektriğini kesin, şamandırayı elle kaldırın ve bildirimin gelip gelmediğini doğrulayın.
7. Erişimi güvenceye alın: VRM ve router şifrelerini değiştirin, mümkünse iki aşamalı doğrulama kullanın, erişimi yalnızca gerekli kişilerle paylaşın.

Aslan Yacht ile uzaktan izleme kurulumu

Turgutreis'teki atölyemizden Bodrum yarımadasındaki marinalarda GX cihazı ve akü monitörü montajı, sensör kablolaması, router entegrasyonu ve alarm ayarlarını yapıyoruz. Mevcut enerji sisteminizi ve izleme ihtiyacınızı birlikte değerlendirmek için elektronik ve navigasyon hizmetimizi inceleyebilir ya da doğrudan bizimle iletişime geçebilirsiniz.