Bir yatta elektrik tesisatı; seyir güvenliği, konfor ve yangın riski ile doğrudan bağlantılıdır. Aslan Yacht olarak Turgutreis'teki atölyemizden Bodrum yarımadasındaki motoryatlara, yelkenlilere, guletlere ve katamaranlara AC ve DC tesisat hizmeti veriyoruz. Önce ölçüyor, sonra karar veriyoruz: tahminle parça değiştirmek yerine arızanın kaynağını multimetre, pens ampermetre ve izolasyon ölçer ile ortaya koyuyoruz.
Motoryat ve yelkenli tekne elektrik servisi
Yat elektrik ve tekne elektrik işlerinde motoryat da yelkenli de aynı ölçüm disiplini ile ele alınır. Bodrum ve Turgutreis'te hizmet verdiğimiz teknelerde elektrik tesisatı çoğu zaman navigasyon ve haberleşme ekipmanı ile mekanik sistemlerle iç içe çalışır. Bu nedenle ekranlar, ağ ve sensörler için Yat Elektroniği hizmetimizi, klima, ısıtıcı, pompa ve jeneratör gibi mekanik sistemler için İklimlendirme & Mekanik sayfamızı birlikte değerlendiriyoruz.
Ne yapıyoruz
Kapsamımız tek bir sigortanın değişiminden tüm dağıtım panosunun yenilenmesine kadar uzanır:
- DC tesisat: akü şalterleri, ana sigortalar, baralar, DC dağıtım panoları, 12/24 V tüketici devreleri ve kablo yenileme.
- AC tesisat: kara elektriği girişi, kaynak seçici (kara / jeneratör / inverter), 230 V ve 400 V dağıtım, prizler ve RCD koruması.
- Kara elektriği güvenliği: 16 A, 32 A ve 63 A bağlantılar, polarite kontrolü, izolasyon trafosu ve galvanik izolatör uygulamaları.
- Pano yenileme ve refit: eski panoların sökülüp devre listesiyle yeniden kurulması, etiketleme ve şema çıkarımı.
- Yüksek akımlı tüketiciler: ırgat, baş ve kıç pervane, elektrikli vinç ve winch devreleri.
- Güvenlik devreleri: sintine pompaları, şamandıra şalterleri, alarm ve yangın algılama beslemeleri.
- Ekspertiz: ikinci el yat alımı öncesi elektrik durum raporu.
Kablo kesiti seçiminde akım taşıma kapasitesinin yanında gerilim düşümünü de hesaplıyoruz; navigasyon ve kritik devrelerde hedef %3, diğer devrelerde %10'dur. Hesabın detayını denizcilik kablosu ve gerilim düşümü yazımızda anlattık.
Sık çözdüğümüz arızalar
- Kara elektriğine bağlanınca RCD'nin veya marinadaki kaçak akım korumasının atması.
- Aküler dolu görünmesine rağmen ırgatın veya pervanenin yük altında durması (gerilim düşümü, oksitli pabuç, gevşek bağlantı).
- Isınan ve renk değiştiren bara, pabuç ve sigorta yuvaları.
- Sebebi bulunamayan akü deşarjı, yani park halindeki gizli tüketim.
- Anotların beklenenden hızlı erimesi ve metal aksamlarda korozyon.
- Yıllar içinde eklenmiş, belgelenmemiş ve sigortasız devreler.
Kaçak akım konusunda izlediğimiz yöntemi teknede kaçak akım tespiti yazısında adım adım bulabilirsiniz.
Teknede çalışma sürecimiz
- Dinleme ve inceleme: Kaptan veya sahibinden arızanın ne zaman ve hangi koşulda oluştuğunu öğreniriz.
- Ölçüm: Gerilim, akım, izolasyon direnci ve bağlantı sıcaklığı ölçülür; gerekirse yük altında test yapılır.
- Rapor ve öneri: Bulguları, gerekli malzemeyi ve seçenekleri iş başlamadan önce açıkça paylaşırız.
- Uygulama: Kalaylı bakır kablo, sıkma pabuç, ısıyla daralan makaron ve uygun değerde sigorta kullanılır. Her kablo iki ucundan etiketlenir.
- Test ve teslim: Devreler yük altında denenir, güncellenmiş şema ve devre listesi teslim edilir.
Çalıştığımız ekipman ve markalar
Enerji tarafında Victron Energy inverter/şarj cihazları, akü monitörleri ve dağıtım ürünleriyle sık çalışıyoruz. Aydınlatma devrelerinde Lopolight seyir fenerleri, klima ve dizel kabin ısıtıcısı hatları da kurduğumuz tesisatların parçasıdır. Yeni kurulumlarda ilgili üreticinin kurulum kılavuzunu ve ABYC standartlarını referans alıyoruz. İnverter, lityum akü ve şarj sistemleri için Enerji ve Akü Sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Güvenlik, koruma ve belgeleme
Teknedeki elektrik yangınlarının büyük kısmı gevşek bir bağlantının, yanlış seçilmiş bir sigortanın ya da sürtünmeyle yalıtımı aşınmış bir kablonun ısınmasıyla başlar. Bu nedenle her işte şu ilkeleri uyguluyoruz:
- Her pozitif iletken, kaynağa mümkün olan en yakın noktada kablonun taşıyabileceği akıma göre seçilmiş bir sigorta veya şalterle korunur.
- Lityum ve büyük kapasiteli akü bankalarında kısa devre akımını kesebilecek Class T veya MRBF sigortalar tercih edilir.
- AC tarafında kara elektriği girişi çift kutuplu şalterle ayrılır; toprak iletkeni ile DC negatif arasındaki bağlantı, galvanik korozyon riskine karşı izolatörle ele alınır.
- Kablolar keskin kenarlardan uzak, 25–45 cm aralıkla desteklenerek döşenir; sintine suyunun ulaşabileceği yerlerde bağlantı yapılmaz.
- Değişen her devre, pano üzerinde ve şemada aynı isimle etiketlenir.
Sigorta tiplerinin karşılaştırmasını sigorta ve devre kesici seçimi yazısında, yangın riskine karşı alınacak önlemleri ise elektrik kaynaklı yangınlar yazısında bulabilirsiniz. Belgelenmiş bir tesisat, bir sonraki kaptanın veya teknisyenin arızayı dakikalar içinde bulmasını sağlar ve ikinci el satışta teknenin değerini korur.
Motoryat ve yelkenli farkı
Motoryatlarda genellikle 24 V DC ve jeneratörle desteklenen 230 V ya da 400 V AC sistemler bulunur. Klima, mutfak, su ısıtıcı ve hidrolik güç ünitesi gibi yüksek güçlü yükler nedeniyle kaynak seçimi, faz dengesi ve kara elektriği kapasitesi önemlidir. Detaylar için Motoryat Elektrik sayfamıza göz atın.
Yelkenlilerde çoğunlukla 12 V DC sistem ve sınırlı akü kapasitesi vardır. Direk içinden geçen kablolar, güverte geçişleri ve nemli ortam en sık arıza kaynaklarıdır; enerji verimliliği her kararın merkezindedir. Bkz. Yelkenli Elektrik. İki tekne tipinin ihtiyaçlarını motoryat ve yelkenli elektrik karşılaştırması yazımızda ele aldık.
Hizmet bölgesi
Atölyemiz Turgutreis'tedir. Turgutreis D-Marin, Yalıkavak Palmarina, Milta Bodrum Marina, Gümüşlük koyu ve yarımadadaki çekek yerlerinde teknede çalışıyoruz. Sezon öncesi kontrolleri erken planlamak iş yoğunluğunda zaman kazandırır; sezon açılışı kontrol listesi bu planlamada yardımcı olur. Kışlama dönemi ise pano yenileme, kablo değişimi ve kara elektriği altyapısını elden geçirmek için en uygun zamandır; tekne kullanılmadığı için iş kesintisiz ve daha düzenli ilerler. Arıza bildirimi veya keşif için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
