Yat jeneratörü çalışmıyor: 10 olası neden ve kontrol sırası

Yat jeneratörü çalışmıyorsa, klima, watermaker ve mutfak bir anda durur; demirdeki bir motoryatta bu, akü bankasının saatler içinde boşalması anlamına gelir. İyi haber şu ki jeneratör arızalarının büyük kısmı motorun içinde değil, akü, yakıt, deniz suyu ve kumanda devresinde başlar. Bu yazıda sahada en sık karşılaştığımız on nedeni, belirtilerine göre ve doğru kontrol sırasıyla anlatıyoruz.

Önce belirtiyi doğru tanımlayın

Jeneratör arızası üç ana tabloda ortaya çıkar ve her biri farklı bir kontrol sırası ister:

• Marş almıyor: Marş motoru hiç dönmüyor veya çok yavaş dönüyor.
• Marş alıyor ama çalışmıyor ya da kısa sürede duruyor: Motor dönüyor, ateşlemiyor veya birkaç saniye çalışıp kapanıyor.
• Çalışıyor ama elektrik vermiyor ya da yükte duruyor: Motor çalışıyor, panoya enerji gelmiyor veya yük binince düşüyor.

Kontrol paneli hata kodu veya alarm ışığı gösteriyorsa not alın; arıza aramasında en değerli ipucu budur. Arızanın hangi koşulda başladığı da önemlidir: soğuk sabah ilk çalıştırmada mı, uzun bir çalışmanın ardından mı, yoksa belirli bir yük devreye girdiğinde mi? Bu bilgi, aşağıdaki on nedenden hangisine öncelik verileceğini belirler.

Marş almıyorsa

1. Zayıf marş aküsü veya gevşek bağlantı

En sık nedendir. Jeneratörün marş aküsü çoğu zaman ayrı bir aküdür ve servis bankası şarj olurken o ihmal edilebilir. Yük altında gerilim ölçümü, terminal ve pabuç kontrolü ilk adımdır. Akü tarafında tekne akülerinin bakımı yazımızdaki kontroller burada da geçerlidir.

2. Kumanda devresi, sigorta veya acil stop

Kontrol panelinin sigortası, marş rölesi, uzaktan start paneli bağlantısı veya basılı kalmış bir acil stop butonu marşı engeller. Panelde hiç ışık yoksa sorun büyük olasılıkla besleme ve sigorta tarafındadır.

Marş alıyor ama çalışmıyorsa

3. Yakıt gelmiyor veya sistem hava yapmış

Yakıt vanasının kapalı kalması, tankın boşalması ya da filtre değişiminden sonra sistemin havasının alınmaması yaygın nedenlerdir. Dizel motorlar havalı yakıt hattıyla çalışmaz; üreticinin tarif ettiği hava alma sırası izlenmelidir.

4. Tıkalı yakıt filtresi veya suya karışmış yakıt

Tanktaki su ve mikrobiyal kirlilik filtreyi hızla tıkar. Su ayırıcılı ön filtrenin haznesinde su veya tortu görülüyorsa, yalnızca filtre değişimi değil tank tarafı da ele alınmalıdır. Periyodik bakım aralıkları tekne jeneratörü bakım listesi yazımızdadır.

5. Yakıt kesme (stop) solenoidi

Birçok jeneratörde motoru durduran bir yakıt solenoidi bulunur. Bobinin enerjilenmemesi, bağlantının oksitlenmesi veya mekanik sıkışma, motorun dönüp ateşlememesine yol açar. Solenoide marş sırasında gerilim gelip gelmediği ölçülerek kontrol edilir.

Bu aşamada önemli bir uyarı: su soğutmalı egzozlu jeneratörlerde motor ateşlemeden uzun süre marşa basmak, egzoz sistemine su dolmasına ve ciddi motor hasarına yol açabilir. Birkaç kısa denemeden sonra durup nedeni araştırın.

Çalışıp kısa sürede duruyorsa

6. Deniz suyu akışı yok: aşırı sıcaklık kapatması

Kapalı deniz suyu vanası, tıkalı süzgeç veya kırılmış bir pompa çarkı soğutma suyunu keser; jeneratör aşırı sıcaklık korumasıyla durur. Egzozdan normal debide su gelmiyorsa jeneratör hemen durdurulmalıdır. Çarkı değiştirirken yedeğini teknede bulundurmak, sezon ortasında saatler kazandırır. Kırık çark parçalarının eşanjöre kaçıp kaçmadığı da kontrol edilmelidir.

7. Düşük yağ basıncı alarmı veya arızalı sensör

Yağ seviyesi düşükse motor kendini korumak için durur. Seviye doğruysa, sensör veya kablo bağlantısı yanlış alarm veriyor olabilir. Sensörü köprüleyerek çalıştırmak tehlikelidir; önce gerçek yağ basıncı ölçülmelidir.

8. Hava girişi ve egzoz kısıtlaması

Tıkalı hava filtresi, ezilmiş egzoz hortumu veya su kilidinde (water-lift) aşırı su, motorun güç kaybetmesine ve durmasına yol açar. Siyah duman, bu tabloda sık görülen bir işarettir.

Çalışıyor ama elektrik vermiyor ya da yükte duruyorsa

9. Çıkış şalteri, kaynak seçici veya gerilim regülatörü

Jeneratör çıkışında gerilim ve frekans normalse sorun panoya giden yoldadır: atmış çıkış şalteri, yanlış konumdaki kaynak seçici veya arızalı transfer kontaktörü. Çıkışta gerilim yoksa veya düşükse gerilim regülatörü (AVR) ve uyartım devresi incelenir. Kara elektriği ile jeneratör arasındaki geçişin güvenli kurulmasını marinada kara elektriği yazımızda anlattık.

10. Aşırı yük veya düzensiz devir

Klima kompresörleri, su ısıtıcı ve watermaker aynı anda devreye girdiğinde jeneratör kapasitesi aşılabilir; frekans düşer ve koruma devreye girer. Yakıt kısıtı veya regülatör sorunu da yükte devrin düşmesine yol açar. Çözüm çoğu zaman yükleri kademelendirmek ve yük listesini jeneratör gücüne göre planlamaktır; motoryatlarda yük yönetimi motoryat elektrik işlerimizin önemli bir parçasıdır.

Hızlı teşhis tablosu

Arızayı önlemek: kısa kontrol listesi

• Her çalıştırmadan önce yağ ve soğutma suyu seviyesini kontrol edin.
• Deniz suyu vanasının açık, süzgecin temiz olduğundan emin olun.
• Çalıştırdıktan sonra egzozdan normal debide su geldiğini doğrulayın.
• Yakıt ön filtresinin haznesini düzenli kontrol edip suyu tahliye edin.
• Marş aküsünün şarjını ve terminallerini düzenli kontrol edin.
• Jeneratörü uzun süre çok düşük yükte çalıştırmaktan kaçının.
• Alarm ve hata kodlarını tarih ve koşullarıyla birlikte not edin.

Aslan Yacht ile jeneratör servisi

Jeneratör arızaları çoğu zaman mekanik, elektrik ve kumanda devresinin kesiştiği yerde ortaya çıkar; bu yüzden üç tarafı birlikte ölçüyoruz. Turgutreis'teki atölyemizden Bodrum yarımadasındaki marinalara ve çekek yerlerine giderek jeneratörünüzün marş, yakıt, soğutma ve AC çıkış devrelerini kontrol ediyoruz. Ayrıntılar için yat mekanik ve iklimlendirme sayfamıza göz atabilir, servis talebi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.